Feeder - فیدر
- تعریف کوتاه فنی
- Feeder یکی از اجزای دستگاه Pick and Place است که قطعات الکترونیکی SMD را به‌صورت منظم و در موقعیت مشخص در اختیار نازل دستگاه قرار می‌دهد تا دستگاه بتواند آن‌ها را برداشته و روی PCB نصب کند.
- معادل فارسی
- فیدر یا تغذیه‌کننده قطعات
- نام‌های دیگر
- Component Feeder، SMT Feeder، قطعه‌خور دستگاه مونتاژ، تغذیه‌کننده نواری قطعات
فیدر قطعات معمولا روی ریل یا جایگاه مخصوص دستگاه Pick and Place نصب می‌شود و قطعات را از بسته‌بندی اولیه به محل برداشت (Pick-up Position) منتقل می‌کند.
نوع فیدر به شیوه بسته‌بندی قطعات بستگی دارد. رایج‌ترین انواع آن عبارت‌اند از:
۱. فیدر نواری (Tape Feeder) رایج‌ترین نوع فیدر است. قطعات داخل حفره‌های یک نوار به نام Carrier Tape قرار می‌گیرند و یک لایه پوششی به نام Cover Tape روی آن‌ها را می‌پوشاند. فیدر با حرکت مرحله‌ای نوار، قطعات را به محل برداشت نازل می‌رساند.
۲. فیدر تیوبی (Tube Feeder) برای قطعاتی استفاده می‌شود که درون لوله‌های پلاستیکی یا آنتی‌استاتیک (IC Tubes) بسته‌بندی شده‌اند. قطعات با مکانیزم حرکتی یا نیروی گرانش به محل برداشت هدایت می‌شوند.
۳. فیدر سینی (Tray Feeder) برای قطعاتی که در سینی‌های مخصوص (Tray) قرار دارند، مانند برخی آی‌سی‌ها، BGAها و قطعات بزرگ یا حساس استفاده می‌شود.
۴. فیدر ویبره‌ای (Vibratory Feeder) با استفاده از ارتعاش، قطعات را مرتب کرده و به محل برداشت هدایت می‌کند. این نوع بیشتر برای قطعات خاص و برخی کاربردهای مونتاژ خودکار استفاده می‌شود.
کاربرد
- تأمین پیوسته قطعات برای دستگاه Pick and Place
- تغذیه قطعات SMD با بسته‌بندی نواری، تیوبی یا سینی
- افزایش سرعت و پیوستگی فرآیند مونتاژ
- کاهش دخالت اپراتور در تأمین قطعات
- امکان مونتاژ خودکار انواع مقاومت، خازن، دیود و آی‌سی
نکته طراحی PCB
در طراحی PCB، انتخاب نوع فیدر مستقیما به طراح برد مربوط نیست، اما اطلاعات طراحی و فایل‌های مونتاژ باید با مشخصات قطعات و بسته‌بندی آن‌ها سازگار باشد.
- مشخص بودن پکیج قطعه: پکیج‌هایی مانند 0402، 0603، SOT-23 و QFN باید در BOM و اطلاعات مونتاژ به‌درستی تعریف شوند.
- تطابق اطلاعات قطعات: شماره قطعه، پکیج و مشخصات BOM باید با قطعات تأمین‌شده و فیدر اختصاص‌یافته مطابقت داشته باشد.
- جهت‌گیری قطعات: زاویه چرخش و قطبیت قطعات در فایل Pick and Place باید با جهت واقعی قطعه در فیدر و تنظیمات دستگاه هماهنگ باشد.
- عرض نوار: در فیدر نواری، عرض Carrier Tape و ابعاد حفره‌های آن باید متناسب با ابعاد قطعه باشد.
نکته مهم: فیدر نواری معمولا دارای مکانیزم حرکت گام‌به‌گام (Indexing) است. فاصله حرکت نوار در هر مرحله باید با فاصله حفره‌های حامل قطعه (Pocket Pitch) مطابقت داشته باشد تا هر قطعه دقیقا در محل برداشت قرار بگیرد.
اصطلاحات مرتبط
- Pick and Place: دستگاه برداشت و جای‌گذاری قطعات
- Tape Feeder: فیدر نواری
- Carrier Tape: نوار حامل قطعات
- Cover Tape: لایه پوششی نوار
- Pocket Pitch: فاصله مرکز تا مرکز حفره‌های نوار
- Pick-up Position: محل برداشت قطعه توسط نازل
- Nozzle: نازل مکنده
- BOM: فهرست قطعات
- Reel: قرقره یا رول بسته‌بندی قطعات