Solder Mask Dam - سد سولدرماسک
- تعریف کوتاه فنی
- Solder Mask Dam نوار باریکی از لایه سولدرمسک است که بین دو یا چند پد لحیم‌کاری مجاور قرار می‌گیرد و آن‌ها را از نظر فیزیکی از یکدیگر جدا می‌کند. این نوار با پوشاندن فضای بین پدها، از پخش شدن ناخواسته لحیم بین اتصالات مجاور جلوگیری کرده و احتمال ایجاد پل لحیم (Solder Bridge) را کاهش می‌دهد.
- معادل فارسی
- سد سولدرمسک
- نام‌های دیگر
- نوار عایق بین پدهای لحیم‌کاری، نوار سولدرمسک، پل سولدرمسک، تیغه عایق بین پدها
در طراحی PCB، لایه سولدرماسک معمولا بخش عمده سطح مسی برد را می‌پوشاند و تنها قسمت‌هایی مانند پدهای لحیم‌کاری را در معرض لحیم قرار می‌دهد. هنگامی که فاصله بین پدهای مجاور کم باشد، می‌توان بخشی از سولدرمسک را به شکل یک نوار باریک بین بازشوهای پدها حفظ کرد. این نوار همان Solder Mask Dam است.
برای مثال، در یک آی‌سی با پکیج QFP، اگر بین دو پد مجاور نوار باریکی از سولدرمسک باقی بماند، احتمال اتصال ناخواسته لحیم بین پایه‌های آن‌ها کاهش پیدا می‌کند.
نکته مهم: عرض این نوار به فاصله پدها، میزان بازشدگی سولدرمسک (Solder Mask Expansion)، حداقل عرض قابل ساخت توسط کارخانه و دقت فرآیند تولید وابسته است.
اگر عرض نوار بسیار کم باشد، ممکن است در فرآیند ساخت PCB از بین برود یا به‌درستی شکل نگیرد. در این شرایط کارخانه ممکن است بازشوهای سولدرمسک را به‌صورت یکپارچه تولید کند.
کاربرد
- جلوگیری از ایجاد پل لحیم بین پدهای مجاور.
- کاهش احتمال اتصال کوتاه در قطعات با پایه‌های ریز.
- جداسازی فیزیکی نواحی لحیم‌کاری.
- بهبود کیفیت مونتاژ قطعات SMD.
- کمک به کنترل پخش شدن لحیم در فرآیند Reflow.
- افزایش قابلیت اطمینان اتصالات در بردهای با تراکم قطعات بالا.
نکات طراحی PCB
- عرض نوار سولدرمسک: عرض Solder Mask Dam باید با حداقل قابلیت ساخت کارخانه PCB مطابقت داشته باشد.
- فاصله پدها (Pad Pitch): هرچه فاصله پدها کمتر باشد، ایجاد Solder Mask Dam دشوارتر می‌شود.
- Solder Mask Expansion: مقدار بازشدگی سولدرمسک اطراف پدها باید به‌درستی تنظیم شود تا نوار عایق بین پدها حفظ شود.
- بررسی DRC: قوانین طراحی باید حداقل عرض نوارهای سولدرمسک و فاصله بازشوها را کنترل کنند.
- توجه به Fine Pitch: در قطعاتی مانند QFP و QFN ممکن است به دلیل فاصله کم پدها، امکان ایجاد نوار سولدرمسک وجود نداشته باشد.
- هماهنگی با سازنده PCB: حداقل عرض قابل تولید Solder Mask Dam باید پیش از نهایی‌کردن فایل‌های ساخت بررسی شود.
- بررسی Gerber: پس از خروجی گرفتن از PCB، لایه Solder Mask را بررسی کنید تا از باقی ماندن نوارهای عایق بین پدها اطمینان حاصل شود.
اصطلاحات مرتبط
- Solder Mask پوشش محافظ لحیم
- Solder Mask Opening بازشوی سولدرمسک
- Solder Mask Expansion میزان بازشدگی سولدرمسک
- Solder Mask Clearance فاصله بازشوی سولدرمسک
- Pad Pitch فاصله مرکز تا مرکز پدها
- Fine Pitch فاصله پایه کم
- Solder Bridge پل لحیم
- Pad Spacing فاصله بین پدها
- DRC بررسی قوانین طراحی
- Gerber File فایل خروجی ساخت PCB
نکته تخصصی: در نرم‌افزارهایی مانند Altium Designer و KiCad، با تنظیم صحیح Solder Mask Expansion می‌توان اندازه بازشوهای سولدرمسک را کنترل کرد و در نتیجه عرض Solder Mask Dam را تحت تأثیر قرار داد. البته این عرض باید در نهایت با قابلیت ساخت کارخانه PCB سازگار باشد.