Solder Mask - سولدر ماسک
- تعریف کوتاه فنی
- سولدر ماسک یک لایه عایق و محافظ است که روی بخش‌های مسی PCB اعمال می‌شود و تنها قسمت‌هایی مانند پدهای لحیم‌کاری و برخی نقاط اتصال را بدون پوشش باقی می‌گذارد.
- معادل فارسی
- سولدر ماسک
- نام‌های دیگر
- ماسک لحیم، پوشش محافظ لحیم‌کاری، Solder Resist، چاپ سبز
وظیفه اصلی سولدر ماسک، محافظت از مسیرهای مسی در برابر اکسیدشدن، رطوبت، گردوغبار و آلودگی‌های محیطی است. همچنین با پوشاندن مسیرهای مسی، احتمال ایجاد اتصال کوتاه ناخواسته بین بخش‌های مجاور هنگام لحیم‌کاری کاهش پیدا می کند.
این لایه معمولا با فرایند چاپ سیلک یا روش‌های فوتوایمیجینگ (Photo Imaging) روی برد اعمال می‌شود. پس از اعمال پوشش، نواحی مربوط به پدها و نقاط لحیم‌کاری باز می‌مانند تا امکان اتصال قطعات فراهم شود.
رنگ سبز رایج‌ترین رنگ سولدر ماسک است؛ اما رنگ‌های آبی، قرمز، مشکی و سفید نیز در تولید PCB استفاده می‌شوند.
نکته طراحی PCB
در طراحی PCB باید میزان بازشدگی ماسک لحیم (Solder Mask Opening) متناسب با ابعاد پدها و قابلیت‌های فرایند ساخت تعیین شود. همچنین، مقدار Solder Mask Expansion باید با تلرانس تولید سازگار باشد تا بخشی از پدهای لحیم‌کاری زیر ماسک باقی نماند.
چند نکته مهم:
- فاصله بین بازشدگی‌های ماسک لحیم باید به‌اندازه‌ای باشد که در اثر تلرانس تولید، ماسک بین پدهای مجاور از بین نرود.
- در قطعات با پایه‌های ریز مانند QFN و QFP، دقت بازشدگی ماسک اهمیت زیادی دارد.
- برای ویاها باید مشخص شود که باز بمانند یا با ماسک پوشانده شوند (Via Tenting).
- حداقل عرض خطوط ماسک و حداقل فاصله بازشدگی‌ها باید مطابق قابلیت‌های سازنده PCB تنظیم شود.
نکته مهم: تنظیمات ماسک لحیم فقط یک ویژگی ظاهری نیست؛ بلکه مستقیما بر کیفیت لحیم‌کاری، احتمال اتصال کوتاه و قابلیت اطمینان مونتاژ تأثیر می‌گذارد.
اصطلاحات مرتبط
- Solder Mask Opening: بازشدگی ماسک لحیم
- Solder Mask Expansion: میزان بزرگ‌تر بودن بازشدگی ماسک نسبت به پد
- Copper Layer: لایه مسی
- Solder Pad: پد لحیم‌کاری
- Silkscreen: چاپ راهنما
- Photoimageable Solder Mask (PSM): ماسک لحیم حساس به نور
- PTH: سوراخ متالیزه
- NPTH: سوراخ غیر‌متالیزه
- Via Tenting: پوشاندن ویا با ماسک لحیم